Brak prądu a pompa ciepła – jak zabezpieczyć monoblok przed zamarznięciem?

Ostatnia aktualizacja: 24 sierpnia 2026 r.

Przerwa w dostawie energii elektrycznej nie oznacza automatycznie uszkodzenia pompy ciepła. W przypadku urządzenia typu monoblok może jednak powstać realne zagrożenie, jeżeli na zewnątrz panuje mróz, w przewodach znajduje się woda, a instalacja nie ma niezależnego zabezpieczenia przeciwzamrożeniowego.

Najważniejsza odpowiedź jest prosta: monoblok należy zabezpieczyć już na etapie projektowania instalacji. Ochrony nie powinno się odkładać do chwili wystąpienia awarii ani opierać wyłącznie na automatyce urządzenia, ponieważ sterownik, pompa obiegowa i elektryczne elementy grzejne przestają działać właśnie wtedy, gdy zanika zasilanie.

W pompie ciepła typu monoblok cały obieg chłodniczy znajduje się w jednostce zewnętrznej. Do urządzenia doprowadzony jest natomiast obieg wodny instalacji grzewczej. Oznacza to, że część wypełniona wodą znajduje się poza ogrzewanym budynkiem i jest narażona na działanie ujemnej temperatury.

Podczas normalnej pracy sterownik kontroluje temperaturę, a pompa obiegowa utrzymuje przepływ wody. W zależności od konstrukcji urządzenia mogą działać również funkcje ochronne przewidziane przez producenta. Po zaniku zasilania aktywne zabezpieczenia elektryczne przestają jednak funkcjonować.

Jeżeli mróz utrzymuje się wystarczająco długo, temperatura nieruchomej wody może spaść poniżej punktu zamarzania. Zwiększająca swoją objętość woda może wtedy uszkodzić między innymi:

Naprawa takich uszkodzeń może być kosztowna, a ich skutki nie zawsze ujawniają się natychmiast. Niewielka nieszczelność może zostać zauważona dopiero po ponownym uruchomieniu instalacji.

Do zamarznięcia dochodzi zazwyczaj wtedy, gdy jednocześnie wystąpi kilka niekorzystnych warunków:

Nie istnieje jedna liczba godzin, po której każda pompa ciepła zamarznie. Czas zależy od temperatury i wiatru, ilości wody w układzie, długości przewodów zewnętrznych, jakości izolacji, konstrukcji urządzenia oraz sposobu wykonania całej instalacji.

Różnica między konstrukcją monoblokową a typową pompą typu split ma znaczenie dla sposobu zabezpieczenia instalacji przed mrozem.

W jednostce monoblokowej cały obieg chłodniczy jest fabrycznie zamknięty w urządzeniu zewnętrznym. Między budynkiem a pompą prowadzone są przewody instalacji grzewczej, którymi przepływa woda albo odpowiednio dobrana mieszanina niezamarzająca. To właśnie zewnętrzny fragment obiegu wodnego wymaga ochrony podczas silnego mrozu i zaniku zasilania.

W typowym układzie split między jednostką zewnętrzną a wewnętrzną znajduje się instalacja chłodnicza, natomiast obieg wodny pozostaje wewnątrz budynku. Ryzyko zamarznięcia wody w jednostce zewnętrznej jest wtedy znacznie mniejsze. Nie oznacza to jednak, że każdy system określany jako split jest skonstruowany identycznie. Zawsze trzeba sprawdzić dokumentację konkretnego urządzenia i rzeczywisty przebieg przewodów.

Wybór pomiędzy monoblokiem a konstrukcją split nie powinien zależeć wyłącznie od obawy przed zamarznięciem. Liczą się również parametry budynku, możliwości montażowe, wymagane temperatury zasilania, zastosowany czynnik chłodniczy, poziom hałasu, dostępność serwisu oraz prawidłowo zaprojektowane zabezpieczenia.

Nie istnieje jedno rozwiązanie odpowiednie dla każdej instalacji. W praktyce stosuje się kilka sposobów ochrony, a niektóre z nich można ze sobą łączyć. Wybrane zabezpieczenie musi być zgodne z dokumentacją producenta pompy ciepła oraz projektem hydraulicznym całego układu.

Jednym ze sposobów ochrony jest zastosowanie w zewnętrznym obiegu odpowiednio dobranego płynu niezamarzającego, najczęściej mieszaniny na bazie glikolu przeznaczonej do instalacji grzewczych.

Jeżeli roztwór ma właściwy skład i stężenie, nie zamarza w temperaturze, przy której zwykła woda mogłaby już uszkodzić przewody albo wymiennik. Takie zabezpieczenie działa również podczas całkowitego zaniku energii elektrycznej.

Nie wolno jednak traktować glikolu jako dodatku, który można po prostu dolać do dowolnej instalacji. Jego zastosowanie wpływa między innymi na:

Rodzaj płynu, wymagane stężenie oraz zgodność z materiałami instalacji należy potwierdzić w dokumentacji konkretnej pompy ciepła. Trzeba również okresowo kontrolować parametry mieszaniny. Zbyt małe stężenie może nie zapewnić oczekiwanej ochrony, natomiast niepotrzebnie wysokie pogarsza warunki przepływu i może obniżać sprawność systemu.

W niektórych instalacjach mieszanina niezamarzająca znajduje się tylko w krótkim obiegu pomiędzy pompą ciepła a wymiennikiem oddzielającym ją od wodnej instalacji budynku. Takie rozwiązanie zwiększa liczbę elementów systemu i wymaga prawidłowego doboru wymiennika oraz pomp obiegowych, ale ogranicza ilość glikolu w całej instalacji.

Drugim rozwiązaniem są zawory przeciwzamrożeniowe montowane na zewnętrznym odcinku obiegu wodnego. Ich działanie nie wymaga energii elektrycznej. Gdy temperatura wody spada do wartości określonej przez producenta zaworu, następuje kontrolowane opróżnienie zagrożonej części instalacji. Ma to zapobiec powstaniu lodu w wymienniku i przewodach.

W popularnych rozwiązaniach mechanicznych otwarcie rozpoczyna się przy temperaturze wody wynoszącej około 3°C, a zamknięcie następuje po jej ponownym wzroście. Dokładne wartości zależą jednak od zastosowanego urządzenia i nie wolno przyjmować ich jednakowo dla wszystkich produktów.

Skuteczność zaworów zależy od prawidłowego montażu. Znaczenie mają między innymi:

Jeżeli pompa ciepła służy również do chłodzenia, zawory muszą być dobrane do takiego sposobu pracy. Niewłaściwie wybrane zabezpieczenie mogłoby zadziałać podczas normalnej pracy instalacji z chłodną wodą. W takich układach stosuje się rozwiązania wyposażone w dodatkowy czujnik temperatury powietrza albo inne zabezpieczenie przewidziane przez producenta.

Najkrótsza odpowiedź brzmi: zwykły UPS nie jest rozwiązaniem pozwalającym zasilać całą pompę ciepła podczas wielogodzinnej lub całodobowej przerwy w dostawie energii. Pompa ciepła wraz z pompami obiegowymi, automatyką, odszranianiem i ewentualną grzałką elektryczną może pobierać kilka kilowatów mocy. Do podtrzymania takiego urządzenia przez wiele godzin potrzebny byłby bardzo duży i kosztowny układ akumulatorowy.

Ochronę monobloku należy projektować warstwowo. Najpierw trzeba ograniczyć ryzyko zamarznięcia instalacji metodą hydrauliczną, a dopiero później dobierać magazyn energii lub agregat, który pozwoli podtrzymać pracę urządzeń podczas dłuższej awarii.

Niewielki UPS może ewentualnie zasilać automatykę, sterownik, router, pojedynczą pompę obiegową albo inne odbiorniki o małej mocy. Czas podtrzymania zależy jednak od pojemności jego akumulatorów i rzeczywistego poboru energii.

Nie należy zakładać, że typowy UPS przeznaczony do komputera lub kotła będzie zasilał sprężarkę pompy ciepła przez kilka lub kilkanaście godzin. Takie urządzenie może nie zapewnić odpowiedniej:

Jeżeli awaria trwa całą dobę, potrzebna energia może być liczona nie w setkach watogodzin, lecz w dziesiątkach kilowatogodzin. Zwykły UPS może być elementem krótkiego podtrzymania wybranych obwodów, ale nie powinien stanowić podstawowego zabezpieczenia całej instalacji.

Agregat przeznaczony do zasilania pompy ciepła musi zostać dobrany do konkretnej instalacji. Jeżeli urządzenie jest jednofazowe, potrzebne jest właściwe zasilanie jednofazowe. Jeżeli pompa lub obwód awaryjny wymaga trzech faz, agregat musi zapewnić pełne zasilanie trójfazowe oraz odpowiednią moc na każdej fazie.

Sama informacja o łącznej mocy agregatu nie wystarcza. W małych agregatach trójfazowych dostępna moc może być dzielona pomiędzy fazy. Trzeba więc sprawdzić:

Nowoczesna pompa ciepła zawiera falownik sprężarki, sterowniki, czujniki i rozbudowaną elektronikę. Dlatego ważna jest nie tylko moc, lecz również stabilność napięcia, częstotliwości oraz kształt przebiegu elektrycznego.

Najbezpieczniejszym rozwiązaniem przenośnym jest zazwyczaj agregat inwerterowy o stabilizowanym napięciu i niskim poziomie zniekształceń harmonicznych. Nie należy jednak kierować się wyłącznie napisem „inwerterowy”. Trzeba sprawdzić parametry techniczne, w szczególności deklarowany poziom THD, stabilność częstotliwości oraz zgodność z wymaganiami producenta pompy ciepła.

Dobrej klasy agregat z profesjonalną regulacją napięcia również może spełniać wymagania urządzenia, ale jego przydatność powinna zostać potwierdzona na podstawie dokumentacji technicznej. Przypadkowy agregat o niestabilnym napięciu może powodować błędy sterownika, awaryjne wyłączenia, a w skrajnym przypadku uszkodzenie elektroniki.

Agregatu nie wolno podłączać do domowej instalacji przypadkowym przewodem. Układ musi posiadać bezpieczne przełączanie pomiędzy siecią a zasilaniem awaryjnym oraz zabezpieczenie przed podaniem napięcia do sieci elektroenergetycznej. Taką instalację powinien zaprojektować i wykonać elektryk posiadający odpowiednie kwalifikacje.

Standardowa instalacja fotowoltaiczna typu on-grid wyłącza się po zaniku napięcia w sieci. Dzieje się tak nawet wtedy, gdy moduły fotowoltaiczne są oświetlone i mogłyby produkować energię. Wyłączenie jest wymagane ze względów bezpieczeństwa – instalacja nie może podawać napięcia do sieci, przy której mogą pracować służby techniczne.

Aby korzystać z energii podczas awarii, potrzebny jest odpowiednio zaprojektowany system z funkcją zasilania rezerwowego. Najczęściej obejmuje on:

Nie każda funkcja awaryjna falownika jest wystarczająca dla pompy ciepła. Niektóre systemy zapewniają jedynie ograniczoną moc na pojedynczym gnieździe. Do zasilania pompy potrzebne jest wyjście awaryjne o odpowiedniej mocy, liczbie faz i zdolności obsługi odbiorników sterowanych falownikiem.

Magazyn energii może być ładowany z sieci wtedy, gdy energia jest dostępna, a podczas awarii zasilać wydzielone obwody budynku. Fotowoltaika zwiększa niezależność i może uzupełniać energię w ciągu dnia, ale nie jest konieczna do zbudowania samego systemu awaryjnego.

W takim układzie potrzebny jest odpowiedni falownik lub przetwornica z funkcją ładowania, pracy wyspowej i bezpiecznego odłączenia instalacji od sieci. System powinien zostać przygotowany z myślą o konkretnych odbiornikach:

Innej pojemności wymaga zabezpieczenie wyłącznie automatyki i obiegu wody, a zupełnie innej zasilanie całej pompy ciepła i pozostałych urządzeń przez dobę.

Nie można dobrać magazynu wyłącznie na podstawie powierzchni domu. Znaczenie mają między innymi izolacja budynku, temperatura zewnętrzna, wymagana temperatura zasilania, moc pompy, przygotowanie ciepłej wody, częstotliwość odszraniania oraz udział grzałki elektrycznej.

Orientacyjne zużycie można oszacować ze wzoru:

średni pobór mocy urządzeń × czas pracy = potrzebna energia

Przykładowo:

Do wyniku trzeba doliczyć straty falownika, rezerwę bezpieczeństwa oraz ograniczenie dopuszczalnego rozładowania akumulatora. Dlatego magazyn mający rzeczywiście zasilać całą pompę przez dobę może wymagać około 40–100 kWh pojemności użytkowej, a w trudnych warunkach nawet więcej.

W dobrze ocieplonym domu o powierzchni około 100 m² dobowe zużycie energii elektrycznej przez pompę może w umiarkowanych warunkach wynosić orientacyjnie 20–40 kWh. Podczas silnego mrozu, w starszym budynku, przy wysokiej temperaturze zasilania lub pracy grzałki może wzrosnąć do 40–80 kWh, a czasami przekroczyć tę wartość.

Są to wyłącznie wielkości pokazujące skalę zagadnienia. Pojemność magazynu należy określić na podstawie obliczeń budynku i pomiarów albo parametrów konkretnej pompy.

Jeżeli system ma jedynie utrzymać automatykę i pompy obiegowe, zapotrzebowanie może być znacznie mniejsze. Przykładowo średnie obciążenie 150 W oznacza 3,6 kWh na dobę, a 300 W – 7,2 kWh. Takie podtrzymanie nie zawsze pozwoli jednak ogrzewać budynek i nie zastępuje hydraulicznego zabezpieczenia instalacji przed zamarznięciem.

Instalacje 48-woltowe są popularne w mniejszych, modułowych systemach awaryjnych i układach off-grid. Pozwalają stosować dostępne na rynku akumulatory oraz falowniki wyspowe. Przy dużej mocy pojawiają się jednak bardzo wysokie prądy.

Przykładowo urządzenie pobierające około 5 kW może po stronie akumulatora 48 V wymagać prądu przekraczającego 100 A. Przy mocy 10 kW wartości mogą być jeszcze większe. Oznacza to konieczność zastosowania odpowiednich przewodów, zabezpieczeń, połączeń i systemu kontroli akumulatorów.

W nowoczesnych systemach hybrydowych, szczególnie trójfazowych i przeznaczonych do zasilania większych odbiorników, stosuje się również magazyny wysokonapięciowe. Wybór napięcia powinien wynikać z mocy pompy, pojemności magazynu, zastosowanego falownika i wymaganej funkcji zasilania awaryjnego.

LiFePO₄, czyli litowo-żelazowo-fosforanowy, jest jednym z rodzajów akumulatorów litowo-jonowych. Nie należy więc przeciwstawiać go całej grupie akumulatorów litowo-jonowych.

W magazynach stacjonarnych technologia LiFePO₄ jest popularna ze względu na:

Akumulatory wykorzystujące chemię NMC lub inne odmiany litowo-jonowe mogą oferować większą gęstość energii, dlatego są często stosowane tam, gdzie znaczenie mają masa i rozmiar. W systemie stacjonarnym trwałość, bezpieczeństwo i możliwość serwisowania są zwykle ważniejsze niż minimalna masa akumulatora.

Jednym z najbardziej elastycznych rozwiązań jest połączenie magazynu energii z agregatem prądotwórczym. Akumulator może natychmiast przejąć zasilanie wybranych obwodów, natomiast agregat zostaje uruchomiony dopiero wtedy, gdy poziom energii w magazynie spadnie.

W odpowiednio zaprojektowanym systemie agregat może zasilać kompatybilny falownik z funkcją ładowarki, a falownik ładuje akumulatory i zasila instalację awaryjną. Dzięki temu magazyn:

Nie każdy falownik hybrydowy posiada wejście generatora i nie każdy obsługuje automatyczne uruchamianie agregatu. Kompatybilność urządzeń trzeba potwierdzić przed wykonaniem instalacji.

W przypadku monobloku nie należy opierać całej ochrony wyłącznie na energii elektrycznej. Najbardziej odporna instalacja łączy kilka niezależnych zabezpieczeń:

Tak przygotowany system nie zależy od jednego urządzenia. Nawet jeżeli awaria potrwa kilkanaście godzin lub całą dobę, instalacja ma kilka kolejnych poziomów ochrony przed zamarznięciem i uszkodzeniem.

W 3E-HEATING nie traktujemy pompy ciepła jako pojedynczego urządzenia, które wystarczy zamontować i uruchomić. Analizujemy cały system: źródło ciepła, instalację hydrauliczną, automatykę, zasilanie elektryczne oraz zachowanie budynku podczas awarii.

Już na etapie rozmowy z inwestorem omawiamy ryzyko dłuższych przerw w dostawie energii. Ma to szczególne znaczenie w domach położonych poza miastem, w miejscach z napowietrzną linią energetyczną oraz wszędzie tam, gdzie usuwanie awarii może potrwać wiele godzin.

Naszym zadaniem jest przekazanie inwestorowi możliwie pełnej wiedzy o dostępnych zabezpieczeniach, ich kosztach, ograniczeniach i sposobie działania. Ostateczne rozwiązanie wybieramy wspólnie, uwzględniając warunki techniczne budynku, oczekiwany poziom bezpieczeństwa oraz budżet.

Nie każdy dom wymaga tak rozbudowanego systemu awaryjnego. Dlatego przed wyborem rozwiązania sprawdzamy między innymi:

Dopiero po zebraniu tych informacji można odpowiedzialnie określić, jakie zabezpieczenie będzie potrzebne.

Nie proponujemy jednego rozwiązania każdemu klientowi. W zależności od budynku i oczekiwanego poziomu niezależności możemy omówić kilka wariantów:

Każdy z tych wariantów ma inne możliwości, koszty i ograniczenia. Inaczej przygotowuje się instalację, której zadaniem jest tylko ochrona przed zamarznięciem, a inaczej system mający przez kilkanaście godzin zasilać pompę ciepła, lodówkę, oświetlenie, internet, automatykę budynku czy pompę w studni.

Nie chcemy, aby właściciel domu dowiedział się o ograniczeniach instalacji dopiero podczas pierwszej poważnej awarii. Wyjaśniamy więc, co stanie się po zaniku napięcia, jak długo może działać zasilanie rezerwowe i których urządzeń nie należy wtedy uruchamiać.

Jeżeli kilka rozwiązań jest technicznie możliwych, przedstawiamy ich najważniejsze różnice. Inwestor może wybrać wariant odpowiadający jego potrzebom i budżetowi. Na jego życzenie możemy przygotować bardziej rozbudowane zabezpieczenie, pod warunkiem że jest ono bezpieczne, zgodne z przepisami, dokumentacją producentów i zasadami prawidłowego wykonania instalacji.

Nie wykonujemy rozwiązań przypadkowych ani opartych wyłącznie na deklarowanej mocy urządzenia. Sprawdzamy również jakość zasilania, liczbę faz, sposób przełączania, moc falownika, pojemność użytkową akumulatorów oraz współpracę wszystkich elementów systemu.

Nie każdy inwestor chce od razu kupować duży magazyn energii i agregat. Dlatego już podczas wykonywania instalacji warto przewidzieć możliwość jej późniejszej rozbudowy.

Może to obejmować między innymi:

Takie podejście pozwala rozpocząć od podstawowego zabezpieczenia, a w przyszłości dołączyć magazyn energii, fotowoltaikę lub agregat bez przebudowywania całej instalacji.

Samo zamontowanie urządzeń nie wystarcza. Po wykonaniu systemu należy sprawdzić, jak zachowuje się on po zaniku i powrocie napięcia.

W zależności od zastosowanego rozwiązania kontrolujemy między innymi:

Inwestor otrzymuje również informację, jak obsługiwać system, których odbiorników unikać podczas pracy awaryjnej i kiedy należy skontaktować się z serwisem.

Nie istnieje jedno zabezpieczenie odpowiednie dla każdego budynku. Największą odporność zapewnia połączenie niezależnej ochrony instalacji przed zamarznięciem z prawidłowo dobranym zasilaniem awaryjnym.

W 3E-HEATING omawiamy z inwestorem wszystkie realne warianty, wyjaśniamy ich zalety i ograniczenia, a następnie przygotowujemy rozwiązanie dopasowane do konkretnego domu. Celem jest nie tylko uruchomienie pompy ciepła, lecz również zapewnienie bezpiecznej i przewidywalnej pracy całego systemu grzewczego – także wtedy, gdy wystąpi dłuższa przerwa w dostawie energii.

We Wrocławiu i okolicznych miejscowościach zajmujemy się doborem, montażem, uruchomieniem oraz późniejszym serwisem pomp ciepła. Jeżeli budynek znajduje się w miejscu narażonym na częste awarie sieci, uwzględniamy to już podczas przygotowywania koncepcji instalacji.

Sposób postępowania zależy od temperatury zewnętrznej, przewidywanego czasu awarii oraz zastosowanych zabezpieczeń. Kilkuminutowa przerwa przy temperaturze kilku stopni powyżej zera nie oznacza jeszcze niebezpieczeństwa. Zupełnie inaczej należy potraktować wielogodzinny brak zasilania podczas silnego mrozu.

Najpierw należy ustalić, czy brak napięcia dotyczy tylko budynku, czy większej części miejscowości. Warto sprawdzić zabezpieczenia w rozdzielnicy oraz komunikaty operatora sieci.

Jeżeli awaria może potrwać wiele godzin, nie należy czekać do chwili, w której temperatura instalacji zbliży się do punktu zamarzania. Zasilanie awaryjne lub przygotowaną procedurę ochronną trzeba uruchomić odpowiednio wcześniej.

Pompy ciepła nie należy podłączać do przypadkowego agregatu, przetwornicy ani niewielkiego UPS-a tylko dlatego, że urządzenie posiada odpowiednie gniazdo.

Przed uruchomieniem źródła awaryjnego trzeba wiedzieć:

Jeżeli system nie został wcześniej przygotowany, improwizowane podłączenie może być bardziej niebezpieczne niż sama przerwa w dostawie prądu.

Jeżeli budynek posiada magazyn energii, agregat lub wydzielone obwody awaryjne, należy postępować zgodnie z instrukcją przygotowaną podczas wykonania instalacji.

W pierwszej kolejności zasilamy urządzenia niezbędne do ochrony instalacji. Pozostałe odbiorniki o dużej mocy, takie jak płyta indukcyjna, piekarnik, przepływowy podgrzewacz wody czy ładowarka samochodu elektrycznego, powinny pozostać wyłączone, jeżeli system nie został dobrany do ich jednoczesnej pracy.

Podczas silnego mrozu należy okresowo kontrolować:

Nie wolno zasłaniać ani blokować zaworów antyzamarzaniowych. Jeżeli zaczną odprowadzać wodę z instalacji, oznacza to, że reagują na spadek temperatury zgodnie ze swoim przeznaczeniem.

Jeżeli istnieje podejrzenie zamarznięcia przewodów, nie należy używać palnika, otwartego ognia, opalarki ani polewać instalacji wrzątkiem. Gwałtowne ogrzewanie może uszkodzić rury, uszczelnienia, wymiennik lub elementy armatury.

Nie należy również uruchamiać pompy ciepła na siłę. Jeżeli lód ogranicza przepływ, sprężarka i pompy obiegowe mogą rozpocząć pracę w nieprawidłowych warunkach.

W takiej sytuacji trzeba skontaktować się z instalatorem lub serwisem i pozwolić instalacji rozmrozić się w sposób kontrolowany.

Po krótkiej przerwie pompa ciepła zazwyczaj uruchomi się automatycznie lub po czasie przewidzianym przez sterownik. Po długiej awarii podczas mrozu nie należy jednak zakładać, że cała instalacja pozostała sprawna.

Jeżeli instalacja straciła wodę, nie wolno uruchamiać pompy przed jej prawidłowym napełnieniem, odpowietrzeniem i sprawdzeniem szczelności.

Należy wezwać serwis, gdy:

Ponowne uruchomienie zamarzniętej lub nieszczelnej instalacji może powiększyć uszkodzenia. Kontrola wykonana przez instalatora jest wtedy bezpieczniejsza i zwykle tańsza niż naprawa wymiennika, armatury albo zalanego pomieszczenia.

Najlepszym momentem na sprawdzenie zabezpieczeń nie jest dzień wystąpienia awarii, lecz przegląd wykonany przed rozpoczęciem sezonu grzewczego.

Podczas takiej kontroli warto sprawdzić działanie armatury, pomp obiegowych, automatyki, magazynu energii, agregatu i układu przełączania zasilania. Należy również upewnić się, że właściciel budynku wie, które czynności może wykonać samodzielnie, a kiedy powinien wezwać serwis.

Właściwie przygotowana instrukcja postępowania ogranicza stres i ryzyko podejmowania przypadkowych decyzji podczas nocnej lub wielogodzinnej awarii.

Nie. Krótka przerwa w dostawie energii nie oznacza automatycznie zamarznięcia instalacji. Ryzyko zależy od temperatury zewnętrznej, czasu trwania awarii, izolacji przewodów, ilości wody w układzie oraz zastosowanych zabezpieczeń.

Największe zagrożenie występuje podczas wielogodzinnej awarii przy silnym mrozie, gdy obieg wody zatrzyma się, a część instalacji znajduje się na zewnątrz budynku.

Nie istnieje jedna wartość odpowiednia dla wszystkich instalacji. Wpływ mają między innymi:

Podczas niewielkiego mrozu instalacja może zachować bezpieczną temperaturę przez dłuższy czas. Przy silnym mrozie i wietrze zagrożenie może pojawić się znacznie szybciej. Dlatego zabezpieczenie powinno zostać zaplanowane przed zimą, a nie dopiero po wystąpieniu awarii.

Nie. Przewód grzejny może zabezpieczać zewnętrzne rury łączące pompę ciepła z instalacją budynku, ale nie chroni automatycznie wszystkich elementów wodnych znajdujących się wewnątrz jednostki zewnętrznej.

Szczególnie ważny jest wymiennik ciepła monobloku. Podczas normalnej pracy jest on wypełniony wodą. Jeżeli w czasie silnego mrozu zatrzyma się obieg i temperatura wymiennika spadnie poniżej punktu zamarzania, powstający lód zwiększy swoją objętość. Może to doprowadzić do rozszczelnienia lub mechanicznego uszkodzenia wymiennika, a w konsekwencji do kosztownej naprawy urządzenia.

Ogrzewanie samych rur nie gwarantuje, że odpowiednią temperaturę zachowają również wymiennik, pompy, zawory i pozostałe elementy hydrauliczne znajdujące się wewnątrz jednostki. W urządzeniu mogą powstać lokalne miejsca wychłodzenia, których zewnętrzny kabel grzejny nie obejmuje.

Niektóre pompy mają fabryczne grzałki lub programy ochrony przeciwzamrożeniowej, ale one również wymagają sprawnego zasilania elektrycznego. Po zaniku napięcia przestają działać razem z automatyką i pompami obiegowymi.

Kabel grzejny można zastosować jako dodatkową ochronę przewodów, lecz nie powinien być jedynym zabezpieczeniem monobloku. Jeżeli sam kabel jest zasilany z tej samej instalacji, która przestaje działać podczas awarii sieci, nie zapewni żadnej ochrony właśnie wtedy, gdy będzie najbardziej potrzebna.

Instalacja musi posiadać rozwiązanie chroniące cały obieg wodny jednostki zewnętrznej, w tym wymiennik ciepła. Sposób zabezpieczenia należy ustalić podczas projektowania instalacji, z uwzględnieniem konstrukcji konkretnej pompy, warunków montażu i możliwego czasu trwania awarii.

Standardowa instalacja on-grid najczęściej nie zasili pompy po zaniku napięcia w sieci. Falownik wyłącza się ze względów bezpieczeństwa.

Praca podczas awarii wymaga systemu z funkcją zasilania rezerwowego, odpowiedniego falownika, bezpiecznego odłączenia budynku od sieci i zazwyczaj magazynu energii. Moc wyjścia awaryjnego musi odpowiadać wymaganiom pompy ciepła.

Tak. Magazyn może być ładowany z sieci i podczas awarii zasilać wydzielone obwody budynku. Fotowoltaika nie jest warunkiem koniecznym, chociaż może uzupełniać energię w ciągu dnia.

System musi posiadać właściwy falownik lub przetwornicę, funkcję pracy wyspowej oraz układ zabezpieczający przed podaniem napięcia do sieci.

Zazwyczaj nie wystarczy do całodobowego zasilania całej pompy ciepła podczas zimy. Przy średnim poborze 2 kW taka ilość energii teoretycznie wystarczyłaby na około pięć godzin, a w praktyce krócej z powodu strat i pozostawionej rezerwy akumulatora.

Magazyn 10 kWh może natomiast znacznie dłużej zasilać automatykę, pompy obiegowe i kilka najważniejszych odbiorników. Pojemność trzeba dobierać do jasno określonego celu.

Zwykły UPS może podtrzymać wybrane odbiorniki o małej mocy, ale nie jest rozwiązaniem do wielogodzinnego zasilania całej pompy ciepła. Sprężarka, odszranianie i grzałka wymagają znacznie większej mocy oraz pojemności akumulatorów.

Jeżeli UPS ma obsługiwać automatykę albo pompę obiegową, musi zostać dobrany na podstawie rzeczywistego poboru mocy, czasu podtrzymania i wymagań urządzeń.

Agregat musi zapewniać właściwą liczbę faz, odpowiednią moc na każdej fazie, stabilne napięcie i częstotliwość oraz jakość prądu bezpieczną dla elektroniki.

Najczęściej preferowany jest agregat inwerterowy o niskim poziomie zniekształceń. O jego przydatności powinny jednak decydować parametry techniczne i wymagania producenta pompy, a nie wyłącznie nazwa zastosowanej technologii.

Podłączenie agregatu do instalacji budynku wymaga prawidłowego układu przełączania i powinno zostać wykonane przez wykwalifikowanego elektryka.

Tak, jeżeli falownik lub ładowarka magazynu są przystosowane do współpracy z agregatem. Takie rozwiązanie pozwala wykorzystać akumulator jako bufor, ograniczyć czas pracy agregatu i zapewnić stabilne zasilanie podczas tankowania lub wyłączania silnika.

Kompatybilność falownika, magazynu i agregatu trzeba potwierdzić przed wykonaniem instalacji.

Nie. Jeżeli zawory odprowadziły wodę, trzeba sprawdzić instalację, przywrócić prawidłowe ciśnienie, napełnić ją i odpowietrzyć. Przed uruchomieniem należy również upewnić się, że przewody i wymiennik nie zostały uszkodzone.

Uruchomienie pompy bez właściwego przepływu może spowodować kolejne błędy albo uszkodzenia.

Pompa typu split ma mniejsze ryzyko zamarznięcia obiegu wodnego w jednostce zewnętrznej, ponieważ pomiędzy jednostkami znajduje się instalacja chłodnicza. Nie oznacza to jednak, że cały system jest niewrażliwy na brak prądu.

Podczas długiej awarii przestaje działać ogrzewanie budynku, automatyka i pompy obiegowe. Nadal trzeba więc przeanalizować bezpieczeństwo instalacji wewnętrznej oraz skutki wychłodzenia domu.

Najlepsze zabezpieczenie nie opiera się na jednym urządzeniu. Powinno łączyć właściwe przygotowanie instalacji z odpowiednio dobranym zasilaniem awaryjnym oraz jasną procedurą postępowania.

W praktyce należy odpowiedzieć na trzy pytania:

Dopiero na tej podstawie można dobrać pojemność magazynu, moc falownika, agregat oraz sposób przełączania instalacji.

Problem zamarznięcia monobloku nie wynika wyłącznie z rodzaju urządzenia. Najczęściej jest skutkiem niedopasowania zabezpieczeń do sposobu użytkowania budynku i warunków występujących w danej lokalizacji.

Dlatego w 3E-HEATING jeszcze przed montażem rozmawiamy z inwestorem o możliwych przerwach w dostawie prądu, sposobie ochrony instalacji i oczekiwanym poziomie niezależności energetycznej. Przedstawiamy dostępne możliwości i wyjaśniamy ich ograniczenia, aby wybrane rozwiązanie było świadome i dopasowane do budynku.

Na życzenie inwestora możemy uwzględnić przygotowanie obwodów awaryjnych, współpracę z magazynem energii, agregatem lub fotowoltaiką. Każde rozwiązanie musi być bezpieczne, zgodne z dokumentacją zastosowanych urządzeń i prawidłowo wykonane.

Dobieramy, montujemy, uruchamiamy i serwisujemy pompy ciepła we Wrocławiu oraz w okolicznych miejscowościach. Odpowiedzialnie zaprojektowany system powinien zapewniać nie tylko komfort na co dzień, lecz także przewidywalne zachowanie instalacji podczas długotrwałej awarii zasilania.